Budżet domowy w Excelu: jak zrobić arkusz krok po kroku
Krótko
Do budżetu wystarczy jedna tabela z kategoriami w wierszach i trzema kolumnami kwot: Plan, Wykonanie i Zostało. Sumy liczą SUMA i SUMA.JEŻELI, a każdy miesiąc dostaje własną zakładkę spiętą podsumowaniem rocznym. Dochody wpisuj netto, a wydatki jako sumy kategorii albo przez dziennik transakcji. Arkusz w Excelu robisz raz, a potem tylko kopiujesz miesiące na 12 zakładek.
- Jak: SUMA dla bloków, SUMA.JEŻELI dla dziennika.
- Liczby: udział 50/30/20 sprawdzisz formułą procentu.
- Uwaga: dochód wpisuj netto, nie brutto.
Jak ułożyć tabelę: jakie kolumny i wiersze?
Żeby zrobić budżet domowy w Excelu, zacznij od jednej tabeli: kategorie wpisz w kolumnie A, a obok kolumny Plan (B), Wykonanie (C), Zostało (D) i Udział % (E). Dochody idą na górę, wydatki pod nie, a pod każdym blokiem stoi wiersz sumy. W pustym skoroszycie wpisz nagłówki w wierszu 1 i nazwy kategorii w kolumnie A, kwoty zostaw na razie puste.
| Wiersz | A | B | C | D | E |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Kategoria | Plan | Wykonanie | Zostało | Udział % |
| 2 | Wynagrodzenie | ||||
| 3 | Inne wpływy | ||||
| 4 | SUMA DOCHODÓW | ||||
| 5 | Czynsz i opłaty stałe | ||||
| 6 | Raty | ||||
| 7 | Ubezpieczenia | ||||
| 8 | Jedzenie | ||||
| 9 | Prąd i woda | ||||
| 10 | Transport | ||||
| 11 | Jedzenie na mieście | ||||
| 12 | Streaming | ||||
| 13 | Ubrania | ||||
| 14 | Oszczędności | ||||
| 15 | Wydatki roczne (1/12) | ||||
| 16–19 | wolne wiersze na własne kategorie | ||||
| 20 | SUMA WYDATKÓW | ||||
| 21 | BILANS |
Gdy dojdzie kategoria, wpiszesz ją w wolnym wierszu, a sumy w wierszu 20 obejmą ją bez przerabiania formuł.
Jakie kategorie wydatków wpisać?
Pogrupuj je na stałe (ta sama kwota co miesiąc), zmienne (kwota się waha) i fakultatywne. Zacznij od tych, które zabierają najwięcej pieniędzy.
- Stałe: czynsz i opłaty stałe, raty, ubezpieczenia.
- Zmienne: jedzenie, prąd i woda, transport.
- Fakultatywne: jedzenie na mieście, streaming, ubrania.
- Poza grupami: oszczędności jako osobny wiersz oraz wydatki roczne dzielone na 12.
To 11 kategorii i tyle wystarczy. Wolę mniej kategorii, które naprawdę sprawdzisz, niż 30 pustych wierszy. Sam podział wydatków i hierarchię potrzeb omawia osobny tekst o tym, jak zaplanować budżet domowy. Tu przenosisz gotowy podział do arkusza, a ten układ potem obsłuży też podział 50/30/20.
Jak wpisać dochody?
Wpisuj dochód netto, czyli kwotę dostępną do wydania, która faktycznie wpływa na konto. Brutto z umowy nie mieści się w budżecie, bo część tej kwoty nigdy do ciebie nie trafi. Gdy umowa podaje tylko kwotę brutto, trzeba przeliczyć pensję brutto na netto i dopiero tę liczbę wpisać w kolumnie Plan.
- Wynagrodzenie wpisz w B2, a inne wpływy (zwrot, sprzedaż, świadczenie) w B3. Rzeczywiste wpłaty trafiają potem do C2 i C3.
- Różnicę dla dochodu licz odwrotnie niż dla wydatku: Wykonanie minus Plan. Plus oznacza, że wpłynęło więcej, niż zakładano, a przy wydatku plus znaczy, że zostało pieniędzy.
Jakie formuły wpisać?
Wystarczą cztery rodzaje: SUMA dla bloków, odejmowanie dla kolumny Zostało, SUMA.JEŻELI dla dziennika i dzielenie dla udziału procentowego. W polskim Excelu argumenty rozdziela średnik, nie przecinek.
| Co liczy | Formuła | Gdzie |
|---|---|---|
| Suma dochodów | =SUMA(B2:B3) |
B4 i C4 |
| Suma wydatków | =SUMA(B5:B19) |
B20 i C20 |
| Zostało dla wydatku | =B5-C5 |
D5:D19, w D20: =B20-C20 |
| Różnica dla dochodu | =C2-B2 |
D2:D4 (w D4: =C4-B4) |
| Wykonanie z dziennika | =SUMA.JEŻELI($J$2:$J$500;A5;$K$2:$K$500) |
C5:C19 |
| Udział procentowy | =C5/C$20 |
E5:E19 |
| Bilans | =B4-B20 |
B21, w C21: =C4-C20 |
Wzór na budżet sprowadza się do dwóch równań: Zostało to Plan minus Wykonanie, a Bilans to suma dochodów minus suma wydatków. Planowanie budżetu domowego w Excelu polega na tym, że Plan wpisujesz przed miesiącem, więc kolumna Zostało od początku pokazuje, ile jeszcze możesz wydać. Znaki dolara w $J$2:$J$500 to odwołanie bezwzględne: zakres nie przesuwa się, gdy kopiujesz formułę w dół.
Jak policzyć udział procentowy kategorii?
W E5 wpisz =C5/C$20, ustaw format Procentowy i przeciągnij formułę do E19. Dolar przed 20 blokuje wiersz, więc każda kategoria jest dzielona przez tę samą sumę wydatków, a nie przez wiersz niżej. Kontrola: =SUMA(E5:E19) w E20 ma dać 100%.
Jak oznaczyć przekroczony plan?
W G5 wpisz =JEŻELI(C5>B5;"Przekroczony budżet";"Zgodnie z planem") i przeciągnij do G19. Zaznacz też D5:D19 i dodaj formatowanie warunkowe z regułą „mniejsze niż 0” oraz czerwonym wypełnieniem. Wyróżnią się kategorie, w których Zostało zeszło poniżej zera.
Jak wpisywać wydatki w ciągu miesiąca?
Masz dwie metody i wybierasz jedną: nadpisywanie sum kategorii w kolumnie Wykonanie albo dziennik transakcji, z którego sumy ściąga SUMA.JEŻELI.
- Same sumy: w C8 trzymasz łączny wydatek na jedzenie. Po zakupach za 120 zł i 80 zł ma tam stać 200 zł, a nie ostatnia kwota. Wygodnie wpisać
=120+80i dopisywać kolejne składniki. - Dziennik: w kolumnach I:K tej samej zakładki wpisujesz datę (I), kategorię (J) i kwotę (K). Kategorię wybierasz z listy rozwijanej, którą tworzysz w Dane > Poprawność danych, ze źródłem
=$A$5:$A$19. Wykonanie w C5:C19 liczy formuła z tabeli wyżej.
Zestawienie kategorii nie jest dziennikiem pojedynczych transakcji: pierwsza metoda zbiera sumy, druga zachowuje każdy zakup. Przy płatnościach kartą, częstych i drobnych, wybrałbym dziennik. Jeśli wolisz raz w tygodniu przepisać wyciąg, wystarczą same sumy.
Codzienne spisywanie wydatków zajmuje nie więcej niż 10 minut, a na koniec miesiąca robisz przegląd i wpisujesz Plan na następny. Wpisy robione na bieżąco pokazują problem na czas: jeśli plan na jedzenie w lutym wynosi 1200 zł, a 21 lutego w Wykonaniu stoi już 1000 zł, pieniądze schodzą za szybko.
Jak zrobić zakładki na 12 miesięcy i podsumowanie roku?
Dopracuj jedną zakładkę-wzór, skopiuj ją 11 razy, nazwij kopie miesiącami, a w zakładce „Rok” zsumuj je formułą 3D. Taki własny szablon zastępuje plik z internetu, a darmowy budżet domowy w Excelu nie wymaga zakupu programu. Excel działa bezpłatnie w przeglądarce (OneDrive) i w aplikacji na telefon. Do budżetu nadaje się Microsoft Excel i Excel w przeglądarce, a podstawowe formuły przyjmują też Arkusze Google.
- Dopracuj wzór: tabelę, formuły, dziennik w kolumnach I:K i formatowanie. Nazwij zakładkę „Styczeń” (dwuklik na karcie).
- Kliknij kartę prawym przyciskiem, wybierz Przenieś lub kopiuj, zaznacz Utwórz kopię i powtórz to 11 razy.
- Nazwij kopie Luty, Marzec i kolejne aż do Grudnia. Zakładki muszą stać obok siebie, bo formuła 3D liczy wszystko między pierwszą a ostatnią.
- Dodaj zakładkę „Rok” za zakładką Grudzień i wklej do niej tabelę A1:E21 ze wzoru. W B2 wpisz
=SUMA(Styczeń:Grudzień!B2)i skopiuj ją na B2:C3 oraz B5:C19. Wiersze 4, 20 i 21 oraz kolumny D i E zostaw z formułami ze wzoru. - W Roku zbierz wynik miesięcy: w A24:C24 wpisz Miesiąc, Dochody, Wydatki, a w A25:A36 nazwy miesięcy. W B25 wpisz
=Styczeń!C4, w C25=Styczeń!C20, analogicznie dla pozostałych. W C37=ŚREDNIA(C25:C36)pokaże średnie miesięczne wydatki.
Kolejny miesiąc to już tylko wpisanie Planu w kopii. Podsumowanie roczne uzupełnia się samo.
Jaki wykres pokaże, na co idą pieniądze?
Do jednego miesiąca nadaje się wykres kołowy, do całego roku kolumnowy.
- Kołowy z kolumn Kategoria i Wykonanie pokazuje, które kategorie zabierają najwięcej w danym miesiącu. Zaznacz A5:A15, przytrzymaj Ctrl, zaznacz C5:C15 i wybierz Wstawianie > Wykres kołowy.
- Kolumnowy z zakładki Rok, z zakresu A24:C36, zestawia dochody i wydatki w 12 miesiącach i pokazuje, w których miesiącach wydatki przewyższyły wpływy.
Jak wpiąć podział 50/30/20 do arkusza?
Przypisz każdą kategorię do grupy: potrzeby, przyjemności albo oszczędności. Potem zsumuj grupy przez SUMA.JEŻELI po kolumnie „Grupa” i porównaj udział z 50, 30 i 20%. Zasada 50/30/20 dzieli dochód netto na potrzeby (50%), przyjemności (30%) oraz oszczędności i nadpłatę długów (20%). To reguła orientacyjna, nie zalecenie.
Dopisz kolumnę F „Grupa” i oznacz w niej wiersze:
- „potrzeby”: wydatki stałe i podstawowe zmienne (wiersze 5–10 oraz 15),
- „przyjemności”: fakultatywne (wiersze 11–13),
- „oszczędności”: wiersz 14.
Nową kategorię z wierszy 16–19 też oznacz w kolumnie F. W A23:A25 wpisz nazwy grup, w B23:B25 cele, a w C23:C25 formuły kontrolne sformatowane jako Procentowy:
| Grupa (A) | Cel (B) | Formuła w C |
|---|---|---|
| potrzeby | 50% | =SUMA.JEŻELI($F$5:$F$19;A23;$C$5:$C$19)/C$4 |
| przyjemności | 30% | =SUMA.JEŻELI($F$5:$F$19;A24;$C$5:$C$19)/C$4 |
| oszczędności | 20% | =SUMA.JEŻELI($F$5:$F$19;A25;$C$5:$C$19)/C$4 |
Jeśli wiersz oszczędności wychodzi bliski zeru, zajrzyj do tekstu o tym, jak oszczędzać, gdy nie ma z czego. Alternatywą jest budżetowanie do zera: każda złotówka dochodu trafia do jakiejś kategorii (także do oszczędności), a BILANS w B21 ma wyjść 0.
Gdzie wpisać raty i wydatki nieregularne?
Rata to wydatek stały i idzie do wiersza 6. Przed zaciągnięciem kredytu gotówkowego sprawdź w kalkulatorze prawdziwą ratę i wpisz ją do Planu, żeby zobaczyć, czy budżet ją udźwignie. Wydatki roczne, jak przegląd auta czy OC, podziel przez 12 i odkładaj co miesiąc w wierszu 15. Gdy przyjdzie rachunek, kwota jest już uzbierana.
Co zrobić, gdy liczby w arkuszu się nie zgadzają?
Dlaczego bilans nie zgadza się z saldem konta?
Bilans arkusza nie musi się zgadzać z saldem na koncie. Różnicę robią zwykle wydatki gotówkowe, których nie ma na wyciągu, przelewy między własnymi kontami wpisane jako wydatek lub dochód oraz saldo przeniesione z poprzedniego miesiąca. Zacznij od porównania wpisów z wyciągiem i sprawdź przelewy własne.
Dlaczego suma się nie zmienia po wpisaniu kwoty?
Kwota została wpisana jako tekst (zwykle wyrównana do lewej) albo leży poza zakresem SUMA. Wiersze dopisuj w środku bloku, na przykład w wolnych wierszach 16–19, a nie pod wierszem sumy.