Przejdź do treści głównej
Finanse

Budżet domowy w Excelu: jak zrobić arkusz krok po kroku

4.8 / 5
(3463 ocen)
Laptop na drewnianym stole kuchennym w mieszkaniu, obok kubek, długopis i drobne monety
Czas czytania: 9 min

Krótko

Do budżetu wystarczy jedna tabela z kategoriami w wierszach i trzema kolumnami kwot: Plan, Wykonanie i Zostało. Sumy liczą SUMA i SUMA.JEŻELI, a każdy miesiąc dostaje własną zakładkę spiętą podsumowaniem rocznym. Dochody wpisuj netto, a wydatki jako sumy kategorii albo przez dziennik transakcji. Arkusz w Excelu robisz raz, a potem tylko kopiujesz miesiące na 12 zakładek.

  • Jak: SUMA dla bloków, SUMA.JEŻELI dla dziennika.
  • Liczby: udział 50/30/20 sprawdzisz formułą procentu.
  • Uwaga: dochód wpisuj netto, nie brutto.

Jak ułożyć tabelę: jakie kolumny i wiersze?

Żeby zrobić budżet domowy w Excelu, zacznij od jednej tabeli: kategorie wpisz w kolumnie A, a obok kolumny Plan (B), Wykonanie (C), Zostało (D) i Udział % (E). Dochody idą na górę, wydatki pod nie, a pod każdym blokiem stoi wiersz sumy. W pustym skoroszycie wpisz nagłówki w wierszu 1 i nazwy kategorii w kolumnie A, kwoty zostaw na razie puste.

Wiersz A B C D E
1 Kategoria Plan Wykonanie Zostało Udział %
2 Wynagrodzenie
3 Inne wpływy
4 SUMA DOCHODÓW
5 Czynsz i opłaty stałe
6 Raty
7 Ubezpieczenia
8 Jedzenie
9 Prąd i woda
10 Transport
11 Jedzenie na mieście
12 Streaming
13 Ubrania
14 Oszczędności
15 Wydatki roczne (1/12)
16–19 wolne wiersze na własne kategorie
20 SUMA WYDATKÓW
21 BILANS

Gdy dojdzie kategoria, wpiszesz ją w wolnym wierszu, a sumy w wierszu 20 obejmą ją bez przerabiania formuł.

Jakie kategorie wydatków wpisać?

Pogrupuj je na stałe (ta sama kwota co miesiąc), zmienne (kwota się waha) i fakultatywne. Zacznij od tych, które zabierają najwięcej pieniędzy.

  • Stałe: czynsz i opłaty stałe, raty, ubezpieczenia.
  • Zmienne: jedzenie, prąd i woda, transport.
  • Fakultatywne: jedzenie na mieście, streaming, ubrania.
  • Poza grupami: oszczędności jako osobny wiersz oraz wydatki roczne dzielone na 12.

To 11 kategorii i tyle wystarczy. Wolę mniej kategorii, które naprawdę sprawdzisz, niż 30 pustych wierszy. Sam podział wydatków i hierarchię potrzeb omawia osobny tekst o tym, jak zaplanować budżet domowy. Tu przenosisz gotowy podział do arkusza, a ten układ potem obsłuży też podział 50/30/20.

Jak wpisać dochody?

Wpisuj dochód netto, czyli kwotę dostępną do wydania, która faktycznie wpływa na konto. Brutto z umowy nie mieści się w budżecie, bo część tej kwoty nigdy do ciebie nie trafi. Gdy umowa podaje tylko kwotę brutto, trzeba przeliczyć pensję brutto na netto i dopiero tę liczbę wpisać w kolumnie Plan.

  • Wynagrodzenie wpisz w B2, a inne wpływy (zwrot, sprzedaż, świadczenie) w B3. Rzeczywiste wpłaty trafiają potem do C2 i C3.
  • Różnicę dla dochodu licz odwrotnie niż dla wydatku: Wykonanie minus Plan. Plus oznacza, że wpłynęło więcej, niż zakładano, a przy wydatku plus znaczy, że zostało pieniędzy.

Jakie formuły wpisać?

Wystarczą cztery rodzaje: SUMA dla bloków, odejmowanie dla kolumny Zostało, SUMA.JEŻELI dla dziennika i dzielenie dla udziału procentowego. W polskim Excelu argumenty rozdziela średnik, nie przecinek.

Co liczy Formuła Gdzie
Suma dochodów =SUMA(B2:B3) B4 i C4
Suma wydatków =SUMA(B5:B19) B20 i C20
Zostało dla wydatku =B5-C5 D5:D19, w D20: =B20-C20
Różnica dla dochodu =C2-B2 D2:D4 (w D4: =C4-B4)
Wykonanie z dziennika =SUMA.JEŻELI($J$2:$J$500;A5;$K$2:$K$500) C5:C19
Udział procentowy =C5/C$20 E5:E19
Bilans =B4-B20 B21, w C21: =C4-C20

Wzór na budżet sprowadza się do dwóch równań: Zostało to Plan minus Wykonanie, a Bilans to suma dochodów minus suma wydatków. Planowanie budżetu domowego w Excelu polega na tym, że Plan wpisujesz przed miesiącem, więc kolumna Zostało od początku pokazuje, ile jeszcze możesz wydać. Znaki dolara w $J$2:$J$500 to odwołanie bezwzględne: zakres nie przesuwa się, gdy kopiujesz formułę w dół.

Jak policzyć udział procentowy kategorii?

W E5 wpisz =C5/C$20, ustaw format Procentowy i przeciągnij formułę do E19. Dolar przed 20 blokuje wiersz, więc każda kategoria jest dzielona przez tę samą sumę wydatków, a nie przez wiersz niżej. Kontrola: =SUMA(E5:E19) w E20 ma dać 100%.

Jak oznaczyć przekroczony plan?

W G5 wpisz =JEŻELI(C5>B5;"Przekroczony budżet";"Zgodnie z planem") i przeciągnij do G19. Zaznacz też D5:D19 i dodaj formatowanie warunkowe z regułą „mniejsze niż 0” oraz czerwonym wypełnieniem. Wyróżnią się kategorie, w których Zostało zeszło poniżej zera.

Jak wpisywać wydatki w ciągu miesiąca?

Masz dwie metody i wybierasz jedną: nadpisywanie sum kategorii w kolumnie Wykonanie albo dziennik transakcji, z którego sumy ściąga SUMA.JEŻELI.

  • Same sumy: w C8 trzymasz łączny wydatek na jedzenie. Po zakupach za 120 zł i 80 zł ma tam stać 200 zł, a nie ostatnia kwota. Wygodnie wpisać =120+80 i dopisywać kolejne składniki.
  • Dziennik: w kolumnach I:K tej samej zakładki wpisujesz datę (I), kategorię (J) i kwotę (K). Kategorię wybierasz z listy rozwijanej, którą tworzysz w Dane > Poprawność danych, ze źródłem =$A$5:$A$19. Wykonanie w C5:C19 liczy formuła z tabeli wyżej.

Zestawienie kategorii nie jest dziennikiem pojedynczych transakcji: pierwsza metoda zbiera sumy, druga zachowuje każdy zakup. Przy płatnościach kartą, częstych i drobnych, wybrałbym dziennik. Jeśli wolisz raz w tygodniu przepisać wyciąg, wystarczą same sumy.

Codzienne spisywanie wydatków zajmuje nie więcej niż 10 minut, a na koniec miesiąca robisz przegląd i wpisujesz Plan na następny. Wpisy robione na bieżąco pokazują problem na czas: jeśli plan na jedzenie w lutym wynosi 1200 zł, a 21 lutego w Wykonaniu stoi już 1000 zł, pieniądze schodzą za szybko.

Jak zrobić zakładki na 12 miesięcy i podsumowanie roku?

Dopracuj jedną zakładkę-wzór, skopiuj ją 11 razy, nazwij kopie miesiącami, a w zakładce „Rok” zsumuj je formułą 3D. Taki własny szablon zastępuje plik z internetu, a darmowy budżet domowy w Excelu nie wymaga zakupu programu. Excel działa bezpłatnie w przeglądarce (OneDrive) i w aplikacji na telefon. Do budżetu nadaje się Microsoft Excel i Excel w przeglądarce, a podstawowe formuły przyjmują też Arkusze Google.

  1. Dopracuj wzór: tabelę, formuły, dziennik w kolumnach I:K i formatowanie. Nazwij zakładkę „Styczeń” (dwuklik na karcie).
  2. Kliknij kartę prawym przyciskiem, wybierz Przenieś lub kopiuj, zaznacz Utwórz kopię i powtórz to 11 razy.
  3. Nazwij kopie Luty, Marzec i kolejne aż do Grudnia. Zakładki muszą stać obok siebie, bo formuła 3D liczy wszystko między pierwszą a ostatnią.
  4. Dodaj zakładkę „Rok” za zakładką Grudzień i wklej do niej tabelę A1:E21 ze wzoru. W B2 wpisz =SUMA(Styczeń:Grudzień!B2) i skopiuj ją na B2:C3 oraz B5:C19. Wiersze 4, 20 i 21 oraz kolumny D i E zostaw z formułami ze wzoru.
  5. W Roku zbierz wynik miesięcy: w A24:C24 wpisz Miesiąc, Dochody, Wydatki, a w A25:A36 nazwy miesięcy. W B25 wpisz =Styczeń!C4, w C25 =Styczeń!C20, analogicznie dla pozostałych. W C37 =ŚREDNIA(C25:C36) pokaże średnie miesięczne wydatki.

Kolejny miesiąc to już tylko wpisanie Planu w kopii. Podsumowanie roczne uzupełnia się samo.

Jaki wykres pokaże, na co idą pieniądze?

Do jednego miesiąca nadaje się wykres kołowy, do całego roku kolumnowy.

  • Kołowy z kolumn Kategoria i Wykonanie pokazuje, które kategorie zabierają najwięcej w danym miesiącu. Zaznacz A5:A15, przytrzymaj Ctrl, zaznacz C5:C15 i wybierz Wstawianie > Wykres kołowy.
  • Kolumnowy z zakładki Rok, z zakresu A24:C36, zestawia dochody i wydatki w 12 miesiącach i pokazuje, w których miesiącach wydatki przewyższyły wpływy.

Jak wpiąć podział 50/30/20 do arkusza?

Przypisz każdą kategorię do grupy: potrzeby, przyjemności albo oszczędności. Potem zsumuj grupy przez SUMA.JEŻELI po kolumnie „Grupa” i porównaj udział z 50, 30 i 20%. Zasada 50/30/20 dzieli dochód netto na potrzeby (50%), przyjemności (30%) oraz oszczędności i nadpłatę długów (20%). To reguła orientacyjna, nie zalecenie.

Dopisz kolumnę F „Grupa” i oznacz w niej wiersze:

  • „potrzeby”: wydatki stałe i podstawowe zmienne (wiersze 5–10 oraz 15),
  • „przyjemności”: fakultatywne (wiersze 11–13),
  • „oszczędności”: wiersz 14.

Nową kategorię z wierszy 16–19 też oznacz w kolumnie F. W A23:A25 wpisz nazwy grup, w B23:B25 cele, a w C23:C25 formuły kontrolne sformatowane jako Procentowy:

Grupa (A) Cel (B) Formuła w C
potrzeby 50% =SUMA.JEŻELI($F$5:$F$19;A23;$C$5:$C$19)/C$4
przyjemności 30% =SUMA.JEŻELI($F$5:$F$19;A24;$C$5:$C$19)/C$4
oszczędności 20% =SUMA.JEŻELI($F$5:$F$19;A25;$C$5:$C$19)/C$4

Jeśli wiersz oszczędności wychodzi bliski zeru, zajrzyj do tekstu o tym, jak oszczędzać, gdy nie ma z czego. Alternatywą jest budżetowanie do zera: każda złotówka dochodu trafia do jakiejś kategorii (także do oszczędności), a BILANS w B21 ma wyjść 0.

Gdzie wpisać raty i wydatki nieregularne?

Rata to wydatek stały i idzie do wiersza 6. Przed zaciągnięciem kredytu gotówkowego sprawdź w kalkulatorze prawdziwą ratę i wpisz ją do Planu, żeby zobaczyć, czy budżet ją udźwignie. Wydatki roczne, jak przegląd auta czy OC, podziel przez 12 i odkładaj co miesiąc w wierszu 15. Gdy przyjdzie rachunek, kwota jest już uzbierana.

Co zrobić, gdy liczby w arkuszu się nie zgadzają?

Dlaczego bilans nie zgadza się z saldem konta?

Bilans arkusza nie musi się zgadzać z saldem na koncie. Różnicę robią zwykle wydatki gotówkowe, których nie ma na wyciągu, przelewy między własnymi kontami wpisane jako wydatek lub dochód oraz saldo przeniesione z poprzedniego miesiąca. Zacznij od porównania wpisów z wyciągiem i sprawdź przelewy własne.

Dlaczego suma się nie zmienia po wpisaniu kwoty?

Kwota została wpisana jako tekst (zwykle wyrównana do lewej) albo leży poza zakresem SUMA. Wiersze dopisuj w środku bloku, na przykład w wolnych wierszach 16–19, a nie pod wierszem sumy.

Zdjęcie: Apolinary Żbik

Apolinary Żbik

Autor serwisu

Relacjonuje miejskie wydarzenia z Olsztyna, zwłaszcza tematy dróg, remontów i życia dzielnic. W redakcji przygotowuje krótkie depesze i szybkie wyjaśnienia do bieżących informacji.