Przejdź do treści głównej
Cmentarze

Cmentarz św. Jakuba w Olsztynie

4.3 / 5
(3013 ocen)
Cmentarz św. Jakuba w Olsztynie

Krótko

Cmentarz św. Jakuba to zabytkowa katolicka nekropolia z XIX wieku, położona przy Alei Wojska Polskiego na osiedlu Wojska Polskiego w Olsztynie. Założono ją w 1870 roku dla parafii św. Jakuba. Pochówki skończyły się tu w 1962 roku, a przyjść warto dla historii miasta i nazwisk, które na nim spoczęły.

Historia nekropolii

Początek dała reforma z 1773 roku. Według Wikipedii pruski król Fryderyk II zakazał grzebania zmarłych wewnątrz murów miejskich i kazał zakładać cmentarze poza miastem. W Olsztynie oznaczało to koniec najstarszego cmentarza miejskiego, który otaczał kościół św. Jakuba. Pochówki w podziemiach świątyni trwały do 1799 roku, a cmentarz przykościelny zlikwidowano w 1858. Zniknął też cmentarz przy kaplicy św. Ducha koło Dolnej Bramy.

W 1870 roku zamknięto starszy cmentarz św. Krzyża, działający od 1582 roku, i miastu zaczęło brakować miejsc pochówku. Wtedy kupiono grunt zwany Aachen Plan. Miał dwóch właścicieli: Augustyna Karaua, proboszcza od św. Jakuba i kanonika kapituły warmińskiej, oraz mieszczanina Asta. Patronem nowego cmentarza został św. Jakub.

Kaplicę cmentarną zbudowano w 1881 roku, a dziś działa w niej parafia polskokatolicka Matki Boskiej Wniebowziętej. Dokupiona później parcela powiększyła teren do 2,6 ha.

Już w 1904 roku zabrakło wolnych miejsc, więc parafian św. Jakuba zaczęto chować na cmentarzu św. Józefa. Tutaj dochowywano jedynie do istniejących grobów, aż do zamknięcia w 1962 roku. W 1984 roku cmentarz wpisano do rejestru zabytków.

Kto tu spoczywa

Pochowano tu między innymi Jana Liszewskiego i Jakuba Rarkowskiego. Liszewski był nauczycielem, poetą i etnografem, a także założycielem „Gazety Olsztyńskiej”. Rarkowski od 1836 do 1865 roku, prawie trzy dekady, pełnił funkcję burmistrza Olsztyna.

Spoczywał tu też Seweryn Pieniężny (starszy), ale w 1962 roku jego prochy przeniesiono na cmentarz komunalny przy ulicy Poprzecznej. Jego grobu nie szukaj więc przy Alei Wojska Polskiego.

Zabytkowe nagrobki

Część nagrobków trafiła tu z likwidowanego cmentarza św. Krzyża. Należy do nich pomnik Adolfa i Olimpii Schlimphów z 1848 roku, starszy od samej nekropolii. Jeśli szukasz konkretnego grobu, zapytaj o jego położenie w parafii.

Odwiedziny: godziny i dojazd

Aleję Wojska Polskiego dawniej nazywano Guttstadter-Chaussee. Wejście i godziny otwarcia sprawdź u zarządcy cmentarzy w Olsztynie, w parafii albo w urzędzie miasta.

O bazylice św. Jakuba Apostoła piszemy osobno w przewodniku.

Fot. E.redelbach, CC BY-SA 3.0 pl, Wikimedia Commons