Przejdź do treści głównej
Biznes i praca

Jednoosobowa działalność gospodarcza: co to jest i jak ją założyć w 2026 roku

4.9 / 5
(773 ocen)
Domowe biurko z laptopem, notesem i kawą w pochmurny jesienny poranek
Czas czytania: 6 min

Krótko

Jednoosobowa działalność gospodarcza (JDG) to firma osoby fizycznej, prowadzona we własnym imieniu, na własny rachunek i z odpowiedzialnością całym majątkiem. Zakłada się ją bezpłatnie wnioskiem CEIDG-1, online albo w urzędzie gminy, w Olsztynie w Urzędzie Miasta. We wniosku wybiera się formę opodatkowania i zgłasza do ZUS. Przez pierwsze 6 miesięcy można płacić wyłącznie składkę zdrowotną.

Za co odpowiada właściciel JDG?

Za wszystkie zobowiązania firmy odpowiada własnym majątkiem, także prywatnym, bo JDG nie ma osobowości prawnej. Firma i właściciel to w świetle prawa jedna osoba.

Podstawą jest definicja z art. 3 ustawy Prawo przedsiębiorców z 6 marca 2018 r.: działalność gospodarcza to zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły.

Są małżeństwa, w których odpowiedzialność sięga dalej. Bez rozdzielności majątkowej za zobowiązania firmy może odpowiadać także współmałżonek z majątku wspólnego (informacja BGK). Przy wspólnym majątku zaczęłabym więc od rozmowy o rozdzielności, a dopiero potem od wniosku w CEIDG.

Firmę może założyć także osoba poniżej 18 lat, jeśli ma zgodę przedstawiciela ustawowego.

Jak nazwać firmę jednoosobową?

Nazwą firmy osoby fizycznej jest jej imię i nazwisko (art. 43(4) Kodeksu cywilnego). Można dodać określenie przedmiotu działalności, miejsca albo pseudonim, na przykład „Jan Kowalski Usługi remontowe”.

Jak założyć JDG krok po kroku?

Zakładanie jednoosobowej działalności gospodarczej krok po kroku sprowadza się do jednego wniosku CEIDG-1, ale najpierw trzeba podjąć kilka decyzji.

  1. Wybierz kody PKD, czyli rodzaje działalności, które firma będzie wykonywać.
  2. Ustal adres firmy.
  3. Sprawdź, czy twoja branża wymaga koncesji, zezwolenia lub wpisu do rejestru działalności regulowanej.
  4. Przygotuj wniosek CEIDG-1. Złożysz go online, osobiście w urzędzie gminy (miasta) albo listownie, a kolejne kroki wykonujesz podczas jego wypełniania.
  5. Wybierz formę opodatkowania i wskaż urząd skarbowy oraz biuro prowadzące dokumentację, jeśli z niego korzystasz.
  6. Zgłoś się do ZUS i zdecyduj, czy chcesz skorzystać z ulgi na start oraz czy opłacać dobrowolne chorobowe.
  7. Zdecyduj o rejestracji jako czynny podatnik VAT.

NIP i REGON są nadawane na podstawie wpisu do CEIDG, więc nie trzeba składać osobnych wniosków. Wniosek elektroniczny bez podpisu kwalifikowanego lub Profilu Zaufanego trzeba potwierdzić osobiście w urzędzie w ciągu 7 dni.

Jaką formę opodatkowania wybrać?

To zależy od wysokości dochodu i kosztów. Do wyboru są trzy formy; karty podatkowej nowe firmy nie mogą wybrać od 2022 r.

Forma Podstawa i stawka Składka zdrowotna
Skala podatkowa 12% do 120 000 zł dochodu, 32% od nadwyżki (ustawa o PIT) 9% dochodu
Podatek liniowy 19% dochodu, niezależnie od jego wysokości 4,9% dochodu
Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych stawka od przychodu, bez odliczania kosztów kwota zależna od progu przychodu

Przed rejestracją policz własny przypadek: spodziewany przychód, koszty i składkę zdrowotną w każdej z form.

Ile wynosi ZUS na start w 2026 roku?

Przez pierwsze 6 miesięcy płaci się tylko składkę zdrowotną (ulga na start), potem przez 24 miesiące preferencyjne składki społeczne (mały ZUS), a od 31. miesiąca pełne.

Okres działalności Składki społeczne w 2026 r. Składka zdrowotna
1–6 miesiąc (ulga na start) brak tak
7–30 miesiąc (mały ZUS) 420,86 zł bez chorobowego, 456,18 zł z dobrowolnym chorobowym tak
od 31. miesiąca 1788,29 zł (bez chorobowego, z Funduszem Pracy) tak

Wysokość składki zdrowotnej zależy od formy opodatkowania, dlatego wybór formy wpływa na stałe miesięczne koszty, a nie tylko na podatek. Dobrowolne chorobowe podnosi składki małego ZUS-u o różnicę widoczną w tabeli, ale daje prawo do zasiłku.

Wykres: miesięczne składki społeczne JDG w 2026 r. na trzech etapach działalności, w złotych
Miesięczne składki społeczne w 2026 r. według etapu działalności (bez chorobowego)

Czy JDG musi być płatnikiem VAT?

Nie. Rejestracja jako czynny podatnik VAT jest opcjonalna, jeśli przedsiębiorca korzysta ze zwolnienia podmiotowego. Czynny podatnik VAT może za to odliczać podatek z faktur zakupowych.

Księgę przychodów i rozchodów (KPiR), którą JDG prowadzi najczęściej, można powierzyć biuru rachunkowemu wskazanemu we wniosku CEIDG-1.

Ile kosztuje założenie i prowadzenie JDG?

Założenie nic nie kosztuje, bo wpis do CEIDG jest bezpłatny. Koszty zaczynają się przy prowadzeniu: to składki ZUS z tabeli powyżej, podatek według wybranej formy i ewentualna obsługa księgowa.

Do tego dochodzą wydatki zależne od branży, na przykład sprzęt, oprogramowanie czy ubezpieczenie. Stałe obciążenia wpisz do planu domowego budżetu, żeby zobaczyć, ile musi przynosić firma, zanim zostanie z niej wypłata.

Czy JDG się opłaca? Plusy i minusy

To zależy od tego, czy dochód pokrywa składki, podatek i koszty oraz rekompensuje brak pracowniczych zabezpieczeń. Plusy to niski próg wejścia, ulga na start, wybór formy opodatkowania i pełna kontrola nad tym, jak pracujesz.

Minusy dotyczą zabezpieczenia. Osoba prowadząca JDG nie pozostaje w stosunku pracy, więc nie ma płatnego urlopu wypoczynkowego ani innych uprawnień pracowniczych (informacja BGK). Porównując z etatem, liczyłabym nie tylko kwotę netto, ale i dni, za które nikt nie zapłaci.

Kiedy nie trzeba zakładać JDG?

Nie trzeba, gdy przychód nie przekracza w kwartale 225% minimalnego wynagrodzenia, a osoba nie prowadziła firmy w ostatnich 60 miesiącach. W 2026 r. to 10 813,50 zł na kwartał.

Po przekroczeniu tego limitu firmę trzeba zarejestrować w ciągu 7 dni.

Czy na JDG można zatrudniać i pracować na etacie?

Tak. JDG może zatrudniać pracowników bez limitu ich liczby i wtedy właściciel staje się pracodawcą.

Własną firmę można prowadzić także obok etatu, a kalkulator brutto netto pokaże, ile z etatu zostaje po potrąceniach.

Gdzie w Olsztynie złożyć wniosek osobiście?

W Urzędzie Miasta Olsztyna. Tam można też potwierdzić wniosek wysłany elektronicznie bez Profilu Zaufanego.

Zasady i kwoty na 2026 r. warto potwierdzić w ZUS, urzędzie skarbowym lub u księgowego przed złożeniem wniosku.

Zdjęcie: Ludwika Czapla

Ludwika Czapla

Autor serwisu

Działa w Olsztynie i na bieżąco śledzi sprawy osiedli, komunikacji oraz miejskich konsultacji. W redakcji zbiera krótkie informacje z terenu i pilnuje codziennych aktualizacji dla mieszkańców.